Βασικές δευτερεύουσες προτάσεις

1. Ονοματικές Προτάσεις

α) Ειδικές Προτάσεις

Σύνδεσμος: ότι, πως 

Οι ειδικές προτάσεις μεταφέρουν πληροφορία, σκέψη ή λόγια.

Παραδείγματα

• Νομίζω ότι αύριο θα βρέξει.
• Ξέρω ότι μένεις στην Αθήνα.
• Λέει ότι μένει στη Θεσσαλονίκη.
• Άκουσα ότι βρήκες δουλειά.

Επεξήγηση

Όταν η ονοματική πρόταση είναι επεξήγηση, βάζουμε κόμμα.

Παράδειγμα:

• Η αλήθεια είναι, ότι δεν έχει χρόνο.

Άσκηση

Συμπλήρωσε με ότι.

• Πιστεύω _______ είναι καλός άνθρωπος.
• Ξέρουμε _______ η Μαρία δουλεύει εδώ.
• Νομίζω _______ σήμερα δεν έχει μάθημα.
• Η Μαρία είπε _______ θα αργήσει.
• Ξέρω _______ μιλάς ελληνικά.

---

β) Βουλητικές Προτάσεις

Σύνδεσμος: να

Χρησιμοποιούμε το να για επιθυμία, σχέδιο, ανάγκη ή δυνατότητα.

Παραδείγματα

• Θέλω να μάθω ελληνικά.
• Μπορώ να έρθω αργότερα.

Άσκηση

Συμπλήρωσε με να.

• Θέλω _______ πιω έναν καφέ.
• Μπορείς _______ με βοηθήσεις;

---

γ) Πλάγιες Ερωτηματικές Προτάσεις

Ερωτηματικές λέξεις:
πού, πότε, πώς, ποιος, τι, πόσο, γιατί

Οι πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις μεταφέρουν μια ερώτηση μέσα σε άλλη πρόταση.

Παραδείγματα

• Δεν ξέρω πού μένει.
• Θυμάσαι πότε αρχίζει το μάθημα;
• Με ρώτησε γιατί άργησα.
• Ξέρεις ποιος είναι αυτός;

Άσκηση

Συμπλήρωσε με τη σωστή λέξη:
(πού, πότε, πώς, ποιος, τι, γιατί)

• Δεν ξέρω _______ έρχεσαι.
• Με ρώτησε _______ μένω.
• Ξέρεις _______ είναι αυτός ο άνθρωπος;
• Δεν κατάλαβα _______ είπες.

---

2. Επιρρηματικές Προτάσεις

α) Χρονικές Προτάσεις

Σύνδεσμοι: όταν, πριν, ενώ

Οι χρονικές προτάσεις δείχνουν χρόνο.

Παραδείγματα

• Όταν σχολάω, πάω σπίτι.
• Θα σε πάρω τηλέφωνο, όταν φτάσω.
• Πλένω τα χέρια μου, πριν φάω.
• Έφυγε, πριν αρχίσει η ταινία.
• Διαβάζω, ενώ ακούω μουσική.
• Η Άννα μαγειρεύει, ενώ ο Γιάννης καθαρίζει.

Σημείωση

Στις επιρρηματικές προτάσεις βάζουμε πάντα κόμμα.

Άσκηση

Συμπλήρωσε με: όταν, πριν, ενώ

• _______ ξυπνάω, πίνω καφέ.
• Κλείσε το φως, _______ φύγεις.
• Ο Πέτρος βλέπει τηλεόραση, _______ τρώει.

---

β) Αιτιολογικές Προτάσεις

Σύνδεσμος: γιατί, επειδή

Οι αιτιολογικές προτάσεις δείχνουν την αιτία.

Παραδείγματα

• Δεν βγήκα έξω, γιατί έβρεχε.
• Είναι χαρούμενη, επειδή πέρασε τις εξετάσεις.

Άσκηση

Ένωσε τις προτάσεις με το γιατί.

• Δεν ήρθε στο μάθημα. Ήταν άρρωστος.
• Φοράω μπουφάν. Κάνει κρύο.
• Είναι κουρασμένη. Δούλεψε πολύ.
• Δεν θα βγούμε αύριο. Θα βρέξει.

---

γ) Τελικές Προτάσεις

Σύνδεσμοι: να, για να

Οι τελικές προτάσεις δείχνουν σκοπό.

Με το «να»

• Πήγα στο περίπτερο να αγοράσω νερό.
• Κάθομαι σπίτι να ξεκουραστώ.

Με το «για να»

Το για να δείχνει πιο καθαρά τον σκοπό.

Παραδείγματα

• Διαβάζω πολύ, για να περάσω τις εξετάσεις.
• Πήρε ταξί, για να φτάσει γρήγορα.

Άσκηση

Συμπλήρωσε με να ή για να.

• Πηγαίνω στο σούπερ μάρκετ _______ αγοράσω γάλα.
• Διαβάζει πολύ _______ μάθει ελληνικά.
• Έτρεξε _______ προλάβει το λεωφορείο.
• Ντύθηκε ______για να πάει στη συναυλία. 

---

δ) Υποθετικές Προτάσεις — Α΄ Είδος

Σύνδεσμος: αν

Οι υποθετικές προτάσεις δείχνουν πιθανή κατάσταση στο παρόν ή στο μέλλον.

Τύπος

Αν + ενεστώτας → μέλλοντας / προστακτική / ενεστώτας

Παραδείγματα

• Αν βρέξει, θα μείνουμε σπίτι.
• Αν έχεις χρόνο, πάρε με τηλέφωνο.
• Αν πεινάς, φάε κάτι.

Άσκηση

Συμπλήρωσε τις προτάσεις.

• Αν κάνει καλό καιρό, ____________________.
• Αν διαβάσεις πολύ, ____________________.
• Αν είσαι κουρασμένος, ____________________.
• Αν ποτίζεις τα φυτά, ___________________. 

Aν, αν τα μάτια μας μιλάν
μα οι καρδιές δεν απαντάν
αν, αν τα δάκρια κυλάν
και τα χείλη προσπερνάν.

Aν, αν με δεις μπροστά στην πόρτα σου χαράματα
να δυσκολεύομαι τον λόγο να ζητήσω
αν μου πεις ότι τελειώσαμε κατάματα
όλα τα αν που σου ‘χω πει θα πάρω πίσω.

Aν με ρωτάς τι θα ‘μουνα χωρίς εμάς
θα ‘μουν μια στάλα στην τρελή την καταιγίδα,
αν με ρωτάς τι θα ‘μουνα χωρίς εμάς
θα ‘μουν η αγάπη μιας βραδιάς που δεν ξεχνάς.

Aν, Aν η αγάπη είναι το παν
μα τα λόγια μας σκορπάν
Aν, Aν σ’ αγάπησα πολύ
ποιο πολύ από ότι εσύ.

Aν, Aν με δεις πίσω από το τζάμι σου να στέκομαι
μες την βροχή χωρίς το βλέμμα σου να αφήσω
ότι κι Aν πεις λόγω τιμής το αποδέχομαι
όλα τα αν που σου ‘χω πει θα πάρω πίσω.

Aν με ρωτάς τι θα ‘μουνα χωρίς εμάς
θα ‘μουν μια στάλα στην τρελή την καταιγίδα,
Aν με ρωτάς τι θα ‘μουνα χωρίς εμάς
θα ‘μουν η αγάπη μιας βραδιάς που δεν ξεχνάς.

Aν μια μέρα όταν γυρίσεις
καταλάβεις ότι λείπω
και ένα κόκκινο αντίο
βρεις στου σαλονιού τον τοίχο
κι αν στο στήθος σου δε νιώσεις
την ψυχή σου να σε αφήνει
και την γη κάτω από τα πόδια σου
να χάνετε, να σβήνει…

Aν σε δω μπροστά στον δρόμο μου να στέκεσαι
το σ’ αγαπώ μέσα στα δάκρυα δεν θα κρύψω
γιατί σ’ αυτόν που αγαπάς δεν αντιστέκεσαι
όσο κι Aν θες όλα τα Aν…
όσο κι Aν θες όλα τα Aν…
όσο κι Aν θες όλα τα Aν… να αφήσεις πίσω!